Af hverju vill hundurinn minn ekki borða? Algengar ástæður og góð ráð

Það getur verið áhyggjuefni þegar hundurinn sem venjulega bíður spenntur eftir matnum sínum sýnir honum skyndilega lítinn áhuga. Kannski þefar hann aðeins af matnum áður en hann gengur í burtu, borðar minna en venjulega eða hafnar jafnvel mat sem honum hefur alltaf þótt góður.

En af hverju hættir hundur að borða? Er hann einfaldlega matvandur eða getur lystarleysið verið merki um að eitthvað sé að?

Matarlyst hunda getur breyst af ýmsum ástæðum. Stundum tengist breytingin umhverfi, venjum eða því fóðri sem hundurinn fær. Í öðrum tilvikum getur minnkuð matarlyst verið eitt fyrsta einkenni veikinda, verkja eða annarra heilsufarsvandamála.

Hér skoðum við helstu ástæður þess að hundar missa áhuga á mat, hvernig hægt er að bregðast við og hvenær mikilvægt er að leita til dýralæknis.

Matvendni eða lystarleysi – hver er munurinn?

Það er mikilvægt að greina á milli þess þegar hundur er matvandur og þess þegar hann hefur raunverulega misst matarlystina.

Matvandur hundur getur til dæmis hafnað venjulega þurrfóðrinu sínu en sýnt strax mikinn áhuga þegar honum er boðið eitthvað annað. Hann getur verið fullur af orku, leikið sér eins og venjulega og sýnt engin önnur merki um vanlíðan.

Hundur sem hefur misst matarlystina vegna veikinda getur hins vegar sýnt litla löngun til að borða nokkuð, jafnvel það sem honum hefur áður þótt sérstaklega gott.

Dýralæknar gera einnig greinarmun á raunverulegu lystarleysi og svokölluðu pseudo-anorexia, eða sýndarlystarleysi. Í síðarnefnda tilvikinu hefur hundurinn áhuga á mat en á erfitt með að borða, til dæmis vegna verkja í munni, tannvandamála eða kyngingarerfiðleika (VCA Animal Hospitals, e.d.).

Þessi munur skiptir máli vegna þess að hundur sem virðist matvandur getur í raun verið að glíma við líkamleg óþægindi.

Það er þó ekki hægt að útiloka veikindi eingöngu vegna þess að hundurinn þiggur nammi eða annan girnilegan mat.

Hundurinn fær of mikið af nammi eða aukamat

Ein algeng skýring á því að hundur sýnir venjulega fóðrinu sínu lítinn áhuga er að hann fær einfaldlega of mikið að borða á milli máltíða.

Hundar fá gjarnan verðlaunanammi við þjálfun, tyggibita til afþreyingar eða einstaka matarbita frá eigendum sínum. Þótt þessir aukabitar virðist litlir geta þeir samanlagt haft töluverð áhrif á daglega orkuinntöku.

Hundur sem fær mikið af aukamat gæti því verið orðinn saddur þegar kemur að næstu máltíð.

Alþjóðasamtök smádýradýralækna, World Small Animal Veterinary Association (WSAVA), mæla með því að nammi og aðrir aukabitar séu ekki meira en 10% af daglegri orkuþörf hundsins. Að minnsta kosti 90% orkunnar ætti að koma úr fullnægjandi og jafnvægisstilltu fóðri.

Hundurinn er orðinn vanur því að fá eitthvað betra

Hundar geta lært ótrúlega fljótt hvaða hegðun skilar þeim einhverju eftirsóknarverðu.

Ef hundur hafnar þurrfóðrinu sínu og fær í kjölfarið eitthvað sérstaklega girnilegt getur hann lært að það borgi sig að bíða eftir betri kosti.

Þetta getur þróast í ákveðið mynstur þar sem hundurinn vill ekki lengur borða venjulega fóðrið, þrátt fyrir að hann hafi áður borðað það með góðri lyst.

Slík hegðun þarf þó ekki að þýða að hundurinn sé að reyna að stjórna eigandanum. Hún getur einfaldlega endurspeglað lærðar væntingar, bragðval og fyrri reynslu.

Hvað er hægt að gera?

Ef búið er að útiloka heilsufarslegar ástæður er hægt að koma á skýrari fóðrunarrútínu.

Bjóðið hundinum mat á ákveðnum tímum dags og reynið að halda aukamat í hófi. Forðist að skipta stöðugt um fóður í hvert sinn sem hundurinn sýnir minni áhuga.

Markmiðið er þó ekki að láta hundinn svelta þar til hann gefst upp. Ef hundurinn heldur áfram að hafna mat eða borðar óeðlilega lítið er mikilvægt að leita ráða hjá dýralækni.

Streita og breytingar á umhverfi

Rétt eins og hjá fólki getur streita haft áhrif á matarlyst hunda.

Hundar eru vanadýr og breytingar á daglegri rútínu eða umhverfi geta valdið óöryggi. Það getur meðal annars gerst þegar fjölskyldan flytur, nýtt gæludýr kemur á heimilið eða hundurinn þarf að dvelja í ókunnu umhverfi.

Hávaði, gestagangur og aðskilnaður frá eiganda geta einnig haft áhrif á hegðun og matarlyst.

Samkvæmt PDSA, breskum dýralæknasamtökum, geta streita og breytingar á heimilisaðstæðum verið meðal orsaka minnkaðrar matarlystar hjá hundum.

Hvað er hægt að gera?

Reyndu að skapa rólegt og fyrirsjáanlegt umhverfi í kringum máltíðir hundsins.

Það getur hjálpað að hafa matarskálina á sama stað, halda reglulegum fóðrunartímum og gefa hundinum næði meðan hann borðar.

Á heimilum með marga hunda getur verið gagnlegt að gefa þeim að borða í sitthvoru lagi, sérstaklega ef samkeppni eða spenna myndast í kringum matinn.

Ef lystarleysið heldur áfram þrátt fyrir að aðstæður hafi róast ætti hins vegar ekki að gera ráð fyrir því að streita sé eina orsökin.

Skyndileg breyting á fóðri

Hundar geta verið viðkvæmir fyrir breytingum á mataræði, sérstaklega ef nýtt fóður er tekið upp án aðlögunar.

Þegar skipt er skyndilega úr einni fóðurtegund yfir í aðra geta komið fram meltingaróþægindi á borð við niðurgang, uppköst eða minnkaða matarlyst.

Jafnvel þótt nýja fóðrið sé vandað og henti hundinum vel næringarlega getur þurft tíma fyrir meltingarkerfið að aðlagast nýrri samsetningu.

Þess vegna er almennt ráðlagt að skipta um fóður smám saman, yfir nokkra daga.

Hvernig er best að skipta um fóður?

Fyrir heilbrigðan hund má til dæmis nota eftirfarandi viðmið:

Tímabil	Gamla fóðrið	Nýja fóðrið
Dagur 1–2	75%	25%
Dagur 3–4	50%	50%
Dagur 5–6	25%	75%
Dagur 7 +	0%	100%

 

Þetta er almenn viðmiðun en sumir hundar þurfa hægari aðlögun, sérstaklega ef þeir eru með viðkvæma meltingu. Ef uppköst, niðurgangur eða lystarleysi koma fram við fóðurskipti er mikilvægt að meta einkennin og leita ráðgjafar hjá dýralækni ef þau halda áfram eða eru veruleg.

Tannvandamál eða verkir í munni

Ein ástæða þess að hundur vill ekki borða getur verið sú að honum finnist einfaldlega sárt að tyggja.

Tannholdsbólga, tannsteinn, brotnar tennur og aðrir sjúkdómar í munnholi geta valdið sársauka sem hefur áhrif á matarhegðun.

Hundar sýna ekki alltaf augljós merki um tannverki. Sumir halda jafnvel áfram að borða þótt þeir séu með veruleg óþægindi.

Það eru þó ákveðin einkenni sem geta bent til vandamála í munni:

• Hundurinn tyggur aðeins öðru megin.
• Hann missir mat úr munninum.
• Hann á erfiðara með að borða hart fóður.
• Hann slefar meira en venjulega.
• Andardrátturinn verður óvenjulega vondur.
• Hann virðist vilja borða en hættir þegar hann reynir að tyggja.

Samkvæmt VCA Animal Hospitals geta tann- og tannholdssjúkdómar verið ein helsta skýringin á því að hundur hefur áhuga á mat en á erfitt með að borða hann.

Ef grunur leikur á tannvandamálum er mikilvægt að láta dýralækni skoða hundinn. Ekki ætti að gera ráð fyrir að vandinn leysist einfaldlega með því að mýkja þurrfóðrið.

Meltingaróþægindi og ógleði

Hundar geta misst matarlyst vegna ógleði eða óþæginda í meltingarfærum.

Ástæðurnar geta verið margar, allt frá tímabundnum meltingartruflunum til alvarlegri vandamála eins og brisbólgu, bólgusjúkdóma eða aðskotahlutar í meltingarvegi.

Ógleði getur stundum komið fram áður en hundurinn kastar upp.

Merki um ógleði geta meðal annars verið aukið slef, tíðari varasleikjur, óróleiki og minnkaður áhugi á mat.

Sumir hundar ganga að matarskálinni, þefa af fóðrinu og snúa síðan frá því.

Ef lystarleysi fylgir uppköstum, niðurgangi, kviðverkjum eða slappleika eykst ástæða til að hafa áhyggjur.

Sérstaklega þarf að bregðast hratt við ef hundurinn kastar endurtekið upp, getur ekki haldið niðri vatni eða sýnir merki um mikinn kviðverk.

Veikindi og undirliggjandi heilsufarsvandamál

Minnkuð matarlyst getur verið eitt fyrsta einkenni ýmissa sjúkdóma.

Samkvæmt dýralæknisfræðilegum upplýsingum frá VCA Animal Hospitals geta meðal annars nýrna- og lifrarsjúkdómar, sýkingar, hormónatruflanir, verkir og aðrir sjúkdómar haft áhrif á löngun hunda til að borða.

Sum lyf geta einnig valdið ógleði eða breyttri matarlyst.

Það er því mikilvægt að fylgjast með því hvort breyting á matarhegðun fylgi öðrum einkennum, svo sem auknum þorsta, tíðari þvaglátum, þyngdartapi, breytingum á hægðum eða minni orku.

Ef hundur sem hefur alltaf borðað vel missir skyndilega matarlystina án augljósrar skýringar ætti ekki að afgreiða það sem venjulega matvendni.

Aldur og breyttar þarfir

Matarlyst og matarhegðun geta tekið breytingum eftir því sem hundurinn eldist.

Eldri hundar kunna að hreyfa sig minna og hafa því aðra orkuþörf en þegar þeir voru yngri. Lyktarskyn, tannheilsa, hreyfigeta og ýmsir aldurstengdir sjúkdómar geta einnig haft áhrif á matarvenjur.

Sumir eldri hundar eiga til dæmis erfiðara með að beygja sig niður að matarskálinni vegna stirðleika eða verkja.

Það er þó mikilvægt að líta ekki á lystarleysi sem eðlilegan fylgifisk öldrunar.

Ef eldri hundur byrjar að borða minna, léttist eða breytir matarhegðun sinni ætti að leita ráða hjá dýralækni til að útiloka undirliggjandi vandamál.

Hvað getur þú gert ef hundurinn er matvandur?

Ef hundurinn er almennt hress, drekkur eðlilega og dýralæknir hefur ekki áhyggjur af heilsu hans er hægt að prófa nokkrar einfaldar leiðir til að gera fóðrunina ánægjulegri.

Komdu á reglulegri fóðrunarrútínu. Margir hundar njóta góðs af fyrirsjáanlegum matmálstímum. Regluleg rútína auðveldar einnig eigendum að fylgjast með því hversu mikið hundurinn borðar.

Minnkaðu aukabita á milli máltíða. Ef hundurinn fær mikið af nammi eða öðrum mat yfir daginn getur hann einfaldlega verið saddur þegar venjulegur matur er í boði.

Prófaðu að gera fóðrið meira aðlaðandi. Það getur stundum hjálpað að bæta örlitlu volgu vatni út í þurrfóðrið. Einnig getur verið möguleiki að bæta litlu magni af viðeigandi blautfóðri saman við. Mikilvægt er að taka mið af heildarorkuinntöku og sérþörfum hundsins.

Gefðu hundinum næði. Sumir hundar borða betur þegar þeir fá að vera í rólegu umhverfi, án hávaða eða truflunar frá öðrum dýrum.

Notaðu matartengda afþreyingu. Fyrir suma hunda getur verið spennandi að fá hluta af daglegum fóðurskammti í þrautaleikfang eða á þefmottu. Slík afþreying getur örvað náttúrulega leitandi hegðun þeirra. Hún hentar þó ekki öllum hundum og kemur ekki í stað þess að rannsaka lystarleysi.

Veldu fóður sem hentar hundinum. Aldur, stærð, virkni og heilsufar skipta máli þegar fóður er valið. Rétt samsett fóður á að veita þá næringu sem hundurinn þarf og henta aðstæðum hans.

Það er ekki alltaf nauðsynlegt að velja nýja fóðurtegund þegar hundur missir áhuga á mat. Stundum liggur lausnin í betri fóðrunarrútínu, en í öðrum tilvikum þarf að finna og meðhöndla undirliggjandi orsök.

Góð næring er mikilvægur hluti af vellíðan hundsins

Matarlyst hundsins getur gefið mikilvægar vísbendingar um almenna líðan hans.

Þótt matvendni og tímabundnar breytingar á matarvenjum séu ekki óalgengar er mikilvægt að fylgjast vel með því þegar hundur borðar minna en venjulega.

Reglulegar máltíðir, hæfilegir fóðurskammtar, hófleg namminotkun og vandað fóður sem uppfyllir næringarþarfir hundsins eru góð undirstaða heilbrigðra matarvenja.

Á Dýrafóður.is finnur þú úrval af hundafóðri, meðal annars frá BELCANDO, sem býður upp á mismunandi fóðurlausnir eftir aldri, stærð og þörfum hunda.

Það sem skiptir mestu máli er þó að velja fóður sem hentar þínum hundi, fylgjast með matarhegðun hans og leita ráða hjá dýralækni ef breytingar á matarlyst vekja áhyggjur.

Heimildaskrá

PDSA. (2018). My dog isn’t eating properly. People's Dispensary for Sick Animals.
https://www.pdsa.org.uk/pet-help-and-advice/pet-health-hub/symptoms/my-dog-isn-t-eating-properly

PDSA. (e.d.). Why is my pet off their food? People's Dispensary for Sick Animals.
https://www.pdsa.org.uk/pet-help-and-advice/looking-after-your-pet/all-pets/why-is-my-pet-off-their-food

VCA Animal Hospitals. (e.d.). Anorexia in dogs.
https://vcahospitals.com/know-your-pet/anorexia-in-dogs

VCA Animal Hospitals. (e.d.). Testing for decreased appetite with listlessness.
https://vcahospitals.com/know-your-pet/testing-for-decreased-appetite-with-listlessness

VCA Animal Hospitals. (e.d.). Loss of appetite.
https://vcahospitals.com/urgent-care/health-concerns/loss-of-appetite

World Small Animal Veterinary Association (WSAVA). (2024). Feeding treats to your dog. WSAVA Nutrition Committee.
https://wsava.org/wp-content/uploads/2024/06/Feeding-treats-to-your-dog-v2.pdf

WSAVA Global Nutrition Committee. (2011). WSAVA nutritional assessment guidelines. Journal of Small Animal Practice, 52(7), 385–396.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11107980/

Athugið: Greinin er ætluð til almennrar fræðslu og kemur ekki í stað greiningar, skoðunar eða ráðgjafar dýralæknis.